Gắn liền với mục tiêu Chuyển đổi số quốc gia 2026-2030, môn Sinh học trong Chương trình GDPT 2018 cần chuyển dịch mạnh mẽ từ lý thuyết thuần túy sang thực hành và trải nghiệm thực tế. Tại trường THPT Nguyễn Văn Huyên, hình ảnh người giáo viên không chỉ dừng lại ở vai trò truyền thụ kiến thức mà còn là cầu nối vận động, lan tỏa cảm hứng tới học sinh, phụ huynh và đồng nghiệp. Trước những trăn trở đó, với vai trò là Đảng viên và Tổ trưởng chuyên môn, Nhà giáo Ưu tú Bùi Thị Hồng Vân đã chủ động đăng ký và triển khai mô hình “Dân vận khéo trong đổi mới phương pháp dạy học môn Sinh học và xây dựng tổ chuyên môn số đoàn kết, vững mạnh”.
Mở rộng không gian trải nghiệm
Thực tế tại các trường THPT cho thấy, môn Sinh học từng đối mặt với không ít rào cản: học sinh còn tâm lý e ngại lượng lý thuyết nặng nề, phụ huynh chưa thực sự chú trọng định hướng lâu dài, và một bộ phận giáo viên trẻ vẫn lúng túng trước phương pháp dạy học hiện đại. Thấu hiểu lý do khiến học sinh thụ động, ghi nhớ máy móc là do thiếu không gian tương tác, cô Bùi Thị Hồng Vân nhận định giải pháp cốt lõi không nằm ở áp lực điểm số mà ở sự khích lệ và khơi gợi tính chủ động. Thay vì để học sinh tiếp nhận kiến thức một chiều, cô Hồng Vân mạnh dạn xây dựng "Lớp học trải nghiệm xanh". Bài học không còn bó hẹp trong bốn bức tường lớp học mà học sinh được trực tiếp sưu tầm mẫu vật, khảo sát môi trường quanh trường, tìm hiểu đa dạng sinh học địa phương, thực hiện các dự án nhỏ về bảo vệ môi trường và ứng dụng công nghệ để trình bày kết quả học tập. Mỗi hoạt động cô đều hướng tới mục tiêu khơi dậy sự chủ động của người học. Chính cách làm ấy đã khiến những kiến thức vốn được xem là khó trở nên gần gũi hơn. Các em không học để ghi nhớ, mà học bằng trải nghiệm; không chờ giáo viên truyền đạt, mà chủ động tìm tòi, khám phá và chia sẻ. Đó cũng là thành công lớn nhất của công tác dân vận trong giáo dục: khơi dậy nội lực của người học thay vì tạo áp lực.
Tiết học trải nghiệm xanh tại vườn trường
Trưng bày sản phẩm STEM
“Dân vận trong nhà trường không phải điều gì xa xôi, mà chính là biết lắng nghe, thấu hiểu để biến sự hoài nghi thành đồng thuận, biến áp lực thành động lực học tập.”
Cầu nối gửi trọn niềm tin
Có một thực tế mà bất cứ giáo viên nào từng tham gia đồng hành cùng đội tuyển học sinh giỏi đều thấu hiểu: để một học sinh có thể đi trọn hành trình chinh phục tri thức, sự nỗ lực của bản thân em thôi là chưa đủ. Đằng sau mỗi bước tiến của các em em luôn là sự sát cánh của của gia đình, niềm tin của cha mẹ và sự sẻ chia của thầy cô. Nhưng để tạo dựng được sự đồng hành ấy chưa bao giờ là điều dễ dàng. Nhiều phụ huynh từng tìm gặp cô Bùi Thị Hồng Vân với những băn khoăn rất thật: họ lo con dành quá nhiều thời gian cho đội tuyển sẽ ảnh hưởng đến kết quả học tập chung. Có người lại e ngại rằng môn Sinh học khó mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp. Không ít gia đình chỉ mong con học đều các môn để có một kỳ thi an toàn, thay vì theo đuổi con đường đòi hỏi nhiều công sức và đam mê. Những trăn trở ấy hoàn toàn chính đáng. Cô Hồng Vân chưa bao giờ xem đó là rào cản, cô coi đó là điểm khởi đầu của công tác dân vận. Thay vì những cuộc họp nặng tính thông báo hay những lời vận động mang tính áp đặt, cô lựa chọn cách đến với phụ huynh bằng sự chân thành. Mỗi cuộc gặp gỡ đều bắt đầu từ việc lắng nghe. Lắng nghe những lo toan của người làm cha, làm mẹ; lắng nghe những kỳ vọng dành cho con và cả những áp lực mà mỗi gia đình đang phải đối mặt. Chỉ khi hiểu được điều đó, người giáo viên mới có thể tìm được tiếng nói chung.
Bằng vốn hiểu biết chuyên môn và kinh nghiệm nhiều năm giảng dạy, cô nhẹ nhàng phân tích năng lực của từng học sinh, chỉ ra những điểm mạnh riêng, đồng thời chia sẻ về xu hướng phát triển của các ngành nghề như Y - Dược, Công nghệ sinh học, Công nghệ thực phẩm, Khoa học môi trường… Những câu chuyện nghề nghiệp được kể bằng trải nghiệm thực tế, bằng sự tận tâm của người thầy, đã giúp nhiều phụ huynh nhìn thấy ở con mình những cơ hội mà trước đó họ chưa từng nghĩ tới. Không ít phụ huynh đã thay đổi suy nghĩ sau những cuộc trò chuyện ấy. Từ chỗ băn khoăn, họ trở thành những người đồng hành. Từ sự dè dặt, họ dành trọn niềm tin cho nhà trường. Đó chính là thành công lớn nhất của công tác dân vận: không phải thuyết phục bằng những lời lẽ hoa mỹ, mà bằng sự chân thành, trách nhiệm và kết quả được vun đắp từng ngày. Cách làm này cũng là nội dung nổi bật trong mô hình "Dân vận khéo" mà cô Bùi Thị Hồng Vân triển khai tại Trường THPT Nguyễn Văn Huyên.
Đội tuyển học sinh giỏi môn Sinh học
Người giữ lửa đổi mới
Nếu những giờ học trải nghiệm đã thắp lên niềm hứng khởi cho học sinh, nếu sự chân thành đã kết nối được niềm tin của phụ huynh, thì ở một "mặt trận" khác, cô Bùi Thị Hồng Vân lại lặng lẽ gieo những hạt mầm đổi mới trong chính đội ngũ giáo viên. Bởi cô hiểu rằng, muốn một ngọn lửa cháy bền, không thể chỉ dựa vào nhiệt huyết của một người. Đổi mới giáo dục chỉ thực sự thành công khi trở thành sức mạnh của cả tập thể. Là Tổ trưởng chuyên môn tổ Hoá - Sinh - Công nghệ, cô Hồng Vân luôn tâm niệm rằng mỗi giáo viên đều có thế mạnh riêng. Người giàu kinh nghiệm sẽ là chỗ dựa về chuyên môn; người trẻ lại có nhiều lợi thế trong việc ứng dụng công nghệ và tiếp cận phương pháp dạy học mới. Nếu biết kết nối, mỗi người sẽ bù đắp cho nhau và tập thể sẽ mạnh lên từ chính sự sẻ chia ấy. Chính từ suy nghĩ đó, cô triển khai mô hình "Cặp đôi cùng tiến" trong tổ chuyên môn. Đó không phải là những buổi tập huấn nặng tính lý thuyết hay những yêu cầu mang tính hành chính. Sau mỗi giờ lên lớp, trong những buổi sinh hoạt chuyên môn hay ngay tại phòng làm việc, các giáo viên cùng nhau trao đổi về một bài giảng, góp ý cho một học liệu số, chia sẻ cách thiết kế hoạt động trải nghiệm hoặc hướng dẫn nhau sử dụng những công cụ số phục vụ dạy học. Không ai còn tâm lý e ngại khi tiếp cận công nghệ; không còn cảm giác "một mình" trước những yêu cầu đổi mới, thay vào đó là tinh thần học hỏi lẫn nhau, vì sự tiến bộ của học sinh. Đó cũng là nét đẹp rất riêng của công tác dân vận trong môi trường giáo dục: vận động bằng sự nêu gương, thuyết phục bằng hành động và lan tỏa bằng chính hiệu quả công việc.
Cô Hồng Vân tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn
Kết quả cụ thể:
Môn sinh học: Có những giải pháp quyết liệt để duy trì, giữ vững, thúc đẩy chất lượng dạy và học, quyết liệt thực hiện các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học nhằm đạt được chỉ tiêu giao cho tổ chuyên môn trong kế hoạch đột phá đổi mới của nhà trường. Tham gia các buổi tập huấn, sinh hoạt chuyên môn liên trường, sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, sinh hoạt chuyên đề, dạy học theo chủ đề STEM, tích cực sử dụng và sử dụng tối đa thiết bị dạy học và phòng thí nghiệm thực hành ... Tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giảng dạy và ôn tập tốt nghiệp THPT, sử dụng hiệu quả các phần mềm hỗ trợ dạy học và kiểm tra đánh giá.
Chỉ đạo tổ chuyên môn tích cực ôn tập, bồi dưỡng kiến thức và đạt kết quả cao trong kỳ thi HSG lớp 12, lớp 11 cấp tỉnh đạt 04 giải ba và 03 giải khuyến khích. Cô cũng động viên giúp đỡ giáo viên trong tổ chuyên môn tham gia cuộc thi sử dụng thiết bị dạy học giỏi cấp trường, cấp tỉnh đạt giải cao, kết quả cụ thể: Đ/c Trần Thị Thanh Vân; Đ/c Nguyễn Thị Lan (Giải nhì cấp tỉnh), Đ/c Lê Ngọc Linh (Giải nhì cấp trường).
Giá trị lan toả
Nhìn lại hành trình của mô hình "Dân vận khéo trong đổi mới phương pháp dạy học Sinh học và xây dựng tổ chuyên môn số đoàn kết, vững mạnh", điều đọng lại không chỉ là những chuyển biến tích cực trong chất lượng dạy học, sự gắn kết giữa nhà trường với phụ huynh hay tinh thần đổi mới của tổ chuyên môn. Điều có ý nghĩa hơn cả là sự hình thành một môi trường giáo dục mà ở đó mỗi người đều cảm thấy mình được lắng nghe, được tôn trọng và được truyền cảm hứng để cống hiến. Những kết quả này phù hợp với mục tiêu và định hướng của mô hình được triển khai tại Trường THPT Nguyễn Văn Huyên.
Trong bối cảnh ngành Giáo dục đang đổi mới mạnh mẽ, chuyển đổi số diễn ra sâu rộng và yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực ngày càng cao, mỗi mô hình hiệu quả không chỉ dừng lại ở giá trị của một đơn vị trường học. Điều đáng quý là cách làm ấy có thể được lan tỏa, được học hỏi và được nhân lên ở nhiều môi trường giáo dục khác bởi thành công của một ngôi trường không chỉ được đo bằng số giải thưởng hay thành tích học tập. Điều làm nên giá trị bền vững của giáo dục chính là niềm tin: Niềm tin của học sinh vào thầy cô; Niềm tin của phụ huynh vào nhà trường; Niềm tin của đồng nghiệp dành cho nhau và trên hết là niềm tin vào sức mạnh của sự đồng thuận.
Từ những việc làm bình dị của Nhà giáo Ưu tú Bùi Thị Hồng Vân, người ta có thêm một niềm tin rằng: khi người thầy biết lắng nghe, biết sẻ chia và biết truyền cảm hứng, thì dân vận sẽ không còn là một khẩu hiệu, mà sẽ trở thành nguồn sức mạnh nội sinh để mỗi ngôi trường, mỗi cá nhân tự đổi mới và phát triển. Rồi ngày mai, những lứa học sinh hôm nay sẽ rời mái trường Nguyễn Văn Huyên, mang theo hành trang là tri thức, kỹ năng và những bài học về trách nhiệm với cộng đồng.
Bài dự thi Dân vận khéo của tác giả Lê Ngọc Linh - Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, phường An Tường
