Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, cùng với yêu cầu chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong trường học cũng đứng trước những yêu cầu mới. Học sinh hôm nay năng động hơn, chủ động hơn trong tiếp cận thông tin, đồng thời cũng phải đối diện với không ít tác động từ mạng xã hội, những biến đổi về tâm lý lứa tuổi và nhiều vấn đề nảy sinh trong đời sống học đường. Điều đó đặt ra yêu cầu đối với tổ chức Đoàn không chỉ là người tổ chức các phong trào, mà còn phải thực sự trở thành người bạn đồng hành, người kết nối và là cầu nối giữa nhà trường với học sinh.
(Ảnh toàn cảnh khuôn viên trường THPT Nguyễn Văn Huyên
nguồn ảnh: Fanpage trường THPT Nguyễn Văn Huyên)
Thấm nhuần quan điểm của Bác "Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công", Đoàn trường THPT Nguyễn Văn Huyên đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; mạnh dạn ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng nhiều mô hình gần gũi, thiết thực, góp phần đưa công tác dân vận đến gần hơn với đoàn viên, thanh niên. Từ những việc làm tưởng chừng rất bình dị như một bản tin điện tử, một buổi sinh hoạt chuyên đề, một hoạt động tình nguyện hay một chương trình hỗ trợ học sinh khó khăn, tinh thần "Dân vận khéo" đã từng bước thấm sâu vào mọi hoạt động của tuổi trẻ nhà trường, tạo nên sự đồng thuận, lan tỏa những giá trị tốt đẹp và góp phần xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, an toàn, hạnh phúc.
Năm học vừa qua, Đoàn trường THPT Nguyễn Văn Huyên có 38 chi đoàn, với 1.727 học sinh, trong đó có hơn 1.300 đoàn viên. Đây vừa là lợi thế, vừa là trách nhiệm lớn đối với tổ chức Đoàn trong việc tập hợp, giáo dục và phát huy vai trò xung kích của tuổi trẻ. Với số lượng đoàn viên đông, nhu cầu và đặc điểm của học sinh ngày càng đa dạng, nếu chỉ duy trì cách làm truyền thống sẽ khó đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Từ nhận thức đó, Ban Chấp hành Đoàn trường xác định rõ: công tác dân vận trong trường học phải bắt đầu từ việc lắng nghe học sinh, tôn trọng tiếng nói của học sinh, tạo môi trường để các em được tham gia, được cống hiến và được trưởng thành trong chính các hoạt động của mình. Mỗi chương trình, mỗi phong trào đều phải hướng đến lợi ích thiết thực của học sinh; mỗi cán bộ Đoàn phải thực sự gần gũi, gương mẫu, biết chia sẻ, biết truyền cảm hứng để đoàn viên tin tưởng, tự giác tham gia các hoạt động.
Chính từ tư duy đổi mới ấy, nhiều mô hình "Dân vận khéo" đã được triển khai đồng bộ, sáng tạo và hiệu quả. Không chạy theo hình thức, không đặt nặng khẩu hiệu, Đoàn trường lựa chọn những việc làm thiết thực, xuất phát từ nhu cầu thực tế của học sinh. Mỗi hoạt động đều hướng đến mục tiêu xây dựng một môi trường học tập tích cực, nơi mỗi học sinh đều được quan tâm, được lắng nghe, được phát huy năng lực và trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và cộng đồng.
Đổi mới phương thức dân vận bằng chuyển đổi số - Khi công nghệ trở thành cầu nối của niềm tin
Trong thời đại số, học sinh là những người tiếp cận công nghệ nhanh nhất. Nếu công tác Đoàn vẫn duy trì cách tuyên truyền, vận động theo lối truyền thống thì sẽ khó bắt kịp nhịp sống và nhu cầu của các em. Nhận thức rõ điều đó, Đoàn trường THPT Nguyễn Văn Huyên đã mạnh dạn đổi mới phương thức hoạt động, đưa chuyển đổi số trở thành một trong những giải pháp trọng tâm của công tác dân vận.
Mô hình "Ban Chấp hành Đoàn số” và “Chi đoàn số” không đơn thuần là việc ứng dụng các nền tảng công nghệ trong quản lý, mà còn mở ra một phương thức kết nối hoàn toàn mới giữa tổ chức Đoàn với đoàn viên, thanh niên. Mọi thông báo, kế hoạch hoạt động, lịch sinh hoạt, đăng ký phong trào hay lấy ý kiến đoàn viên đều được thực hiện trên nền tảng số, bảo đảm nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện. Điều đáng quý hơn cả là thông qua môi trường số, tiếng nói của học sinh được lắng nghe nhiều hơn. Những góp ý về hoạt động Đoàn, những tâm tư trong học tập và rèn luyện hay những đề xuất xây dựng môi trường học đường đều được tiếp nhận kịp thời. Mỗi lượt phản hồi không chỉ là một thông tin, mà còn là biểu hiện của sự tin tưởng mà học sinh dành cho tổ chức Đoàn. Mô hình không chỉ là đưa công nghệ vào công tác Đoàn, mà quan trọng hơn là dùng công nghệ để gần học sinh hơn, lắng nghe học sinh nhiều hơn và tạo cơ hội để học sinh được tham gia nhiều hơn.
(Mô hình hoạt động BCH Đoàn số trường THPT Nguyễn Văn Huyên
nguồn ảnh: Fanpage trường THPT Nguyễn Văn Huyên)
(Bản tin thanh niên ứng dụng công nghệ số của Đoàn trường THPT Nguyễn Văn Huyên
nguồn ảnh: Fanpage trường THPT Nguyễn Văn Huyên)
Các chuyên mục tuyên truyền pháp luật, kỹ năng sống, văn hóa ứng xử trên không gian mạng được đổi mới với hình thức trực quan, sinh động, gần gũi với lứa tuổi học sinh. Thay vì những bài tuyên truyền khô cứng, các nội dung được thiết kế ngắn gọn, hấp dẫn, giúp đoàn viên tiếp cận thông tin một cách tự nhiên, dễ nhớ và dễ thực hiện.
Có thể nói, Với mô hình "Ban Chấp hành Đoàn số" và “Chi đoàn số”, công nghệ chỉ là công cụ. Điều quan trọng hơn là phía sau công cụ đó phải có sự lắng nghe và tương tác thật của những cán bộ đoàn. Một biểu mẫu trực tuyến chỉ có ý nghĩa khi ý kiến của học sinh được đọc; một kênh phản ánh chỉ có giá trị khi phản ánh được tiếp nhận và xử lý; một sản phẩm truyền thông chỉ thực sự có sức lan tỏa khi chính học sinh muốn tham gia và chia sẻ.
Dân vận bằng giáo dục và tuyên truyền - Lấy nhận thức làm nền tảng của hành động
Trong bối cảnh xã hội có nhiều biến động, học sinh phải đối diện với không ít nguy cơ từ tai nạn giao thông, tệ nạn xã hội, bạo lực học đường và những rủi ro trên không gian mạng. Vì vậy, dân vận trong trường học không chỉ là vận động tham gia phong trào mà còn là giúp học sinh hình thành bản lĩnh, biết lựa chọn điều đúng và sống có trách nhiệm. Đoàn trường đã chủ động phối hợp tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền về an toàn giao thông, phòng chống ma túy, phòng chống bạo lực học đường, an ninh mạng, phòng cháy chữa cháy cùng các diễn đàn, buổi ngoại khóa và sinh hoạt chuyên đề phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh.
(Ảnh các hoạt động tuyên truyền pháp luật nguồn ảnh: Fanpage trường THPT Nguyễn Văn Huyên)
Điểm nổi bật của các hoạt động này là không áp đặt một chiều mà tạo điều kiện để học sinh được trao đổi, thảo luận, chia sẻ quan điểm và xử lý các tình huống thực tiễn. Qua đó, các em được trang bị không chỉ kiến thức mà còn là kỹ năng và bản lĩnh để tự bảo vệ mình. Sự tham gia của 100% chi đoàn đã cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của các hoạt động tuyên truyền. Khi đoàn viên được tham gia bằng sự tự giác, những thông điệp giáo dục sẽ trở thành nhận thức, và từ nhận thức sẽ chuyển hóa thành hành động tích cực trong cuộc sống hằng ngày.
Dân vận bằng những việc làm vì cộng đồng - Khi yêu thương được lan tỏa
Có lẽ, giá trị đẹp nhất của công tác dân vận chính là khơi dậy tinh thần nhân ái trong mỗi con người. Những chương trình như "Tiếp sức mùa thi", "Chủ nhật xanh", "Thứ bảy tình nguyện", các hoạt động quyên góp, trao học bổng, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn... đã trở thành những hoạt động thường xuyên của tuổi trẻ nhà trường.
Đặc biệt, chương trình quyên góp hơn 26 triệu đồng để hỗ trợ đồng bào chịu ảnh hưởng bởi thiên tai không chỉ thể hiện tinh thần tương thân tương ái mà còn là bài học sinh động về trách nhiệm công dân. Từng phần quà, từng cuốn sách, từng khoản tiền nhỏ do học sinh đóng góp đều chứa đựng sự sẻ chia chân thành của tuổi trẻ.
Bên cạnh đó, các suất học bổng, những món quà dành cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn đã tiếp thêm động lực để nhiều em vững tin tiếp tục đến trường. Có những sự giúp đỡ không lớn về vật chất nhưng lại trở thành nguồn động viên vô cùng ý nghĩa đối với các em.
Qua mỗi hoạt động tình nguyện, Đoàn trường không chỉ “kêu gọi học sinh tham gia”, mà cố gắng tạo ra cơ hội để học sinh được lựa chọn việc mình có thể làm và thấy được ý nghĩa của việc mình làm. Từ các hoạt động “Ngân hàng việc tốt”, vệ sinh môi trường, chăm sóc cảnh quan khuôn viên trường lớp, tuyên truyền bảo vệ môi trường, các chương trình thiện nguyện, hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn đến các hoạt động “Tiếp sức mùa thi”, “Hoa Phượng Đỏ”, mỗi hoạt động đều hướng học sinh đến một thông điệp rất đơn giản: mình có thể làm một điều tốt cho người khác ngay từ những việc nhỏ nhất. Đó cũng chính là giá trị cốt lõi của công tác dân vận trong nhà trường: bồi dưỡng những công dân biết sống trách nhiệm với bản thân, với cộng đồng và với đất nước.
(Ảnh các hoạt động vì cộng đồng nguồn ảnh: Fanpage trường THPT Nguyễn Văn Huyên)
Ba mô hình, ba cách làm khác nhau nhưng đều gặp nhau ở một điểm chung: lấy học sinh làm trung tâm, lấy sự đồng hành làm phương châm và lấy hiệu quả giáo dục làm mục tiêu. Chính sự đổi mới ấy đã tạo nên sức sống cho công tác Đoàn, đồng thời khẳng định rằng "Dân vận khéo" không phải là những điều lớn lao mà bắt đầu từ những việc làm cụ thể, thiết thực và xuất phát từ trái tim của người làm công tác Đoàn.
Hiệu quả từ những việc làm cụ thể
Trong công tác dân vận, hiệu quả không chỉ được đo bằng số lượng hoạt động đã tổ chức hay những phong trào đã phát động, mà quan trọng hơn là sự chuyển biến trong nhận thức, thái độ và hành động của mỗi đoàn viên, thanh niên. Đó là sự đồng thuận của học sinh, sự tin tưởng của phụ huynh và sự ghi nhận của nhà trường đối với vai trò của tổ chức Đoàn.
Sau quá trình kiên trì đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, các mô hình "Dân vận khéo" của Đoàn trường THPT Nguyễn Văn Huyên đã tạo nên những chuyển biến rõ nét.
Trước hết, chất lượng tổ chức Đoàn ngày càng được nâng cao. Trong năm học, 483 thanh niên ưu tú đã được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, góp phần trẻ hóa và phát triển lực lượng đoàn viên của nhà trường. Con số ấy không đơn thuần phản ánh sự tăng trưởng về số lượng, mà còn thể hiện sức hút của tổ chức Đoàn đối với học sinh - nơi các em tìm thấy môi trường để rèn luyện, cống hiến và trưởng thành.
Song hành với đó, 30 trong tổng số 38 chi đoàn đạt danh hiệu chi đoàn vững mạnh. Đây là minh chứng cho sự chuyển biến đồng đều về chất lượng hoạt động ở các chi đoàn, cho thấy tinh thần tự quản, đoàn kết và trách nhiệm của đoàn viên ngày càng được phát huy. Mỗi chi đoàn không chỉ là đơn vị tổ chức phong trào mà còn trở thành một tập thể biết sẻ chia, biết hỗ trợ nhau trong học tập, rèn luyện và các hoạt động vì cộng đồng.
(Ảnh kết nạp đoàn viên ưu tú và các chi đoàn đạt danh hiệu chi đoàn vững mạnh nguồn ảnh: Fanpage trường THPT Nguyễn Văn Huyên)
Một kết quả rất đáng trân trọng là 100% đoàn viên hoàn thành tốt nhiệm vụ. Phía sau con số trọn vẹn ấy là sự tận tâm của đội ngũ cán bộ Đoàn, là tinh thần trách nhiệm của mỗi đoàn viên và là sự đồng hành chặt chẽ của cấp ủy, Ban Giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm cùng các tổ chức trong nhà trường. Khi mỗi đoàn viên đều ý thức được vai trò của mình, công tác dân vận đã thực sự đi vào chiều sâu, trở thành động lực thúc đẩy phong trào thanh niên phát triển bền vững.
Các phong trào thi đua cũng đạt nhiều kết quả tích cực,10 học sinh được công nhận danh hiệu "Học sinh 3 tốt", nhiều tập thể và cá nhân đạt giải cao trong các cuộc thi cấp tỉnh, được đoàn cấp trên khen thưởng và ghi nhận. Những thành tích ấy không chỉ khẳng định năng lực học tập, rèn luyện của học sinh mà còn minh chứng cho hiệu quả của việc gắn giáo dục lý tưởng, đạo đức và kỹ năng sống với các phong trào Đoàn. Khi được truyền cảm hứng và tạo điều kiện phát triển, học sinh sẽ phát huy được khả năng của mình, đóng góp vào thành tích chung của nhà trường.
(Ảnh tuyên dương “học sinh 3 tốt” cấp trường và trao thưởng HS đạt giải trong các cuộc thi nguồn ảnh: Fanpage trường THPT Nguyễn Văn Huyên)
Quan trọng hơn cả những con số là sự thay đổi trong môi trường giáo dục. Từ các hoạt động dân vận khéo, tinh thần đoàn kết giữa học sinh với học sinh, giữa học sinh với thầy cô được củng cố; ý thức chấp hành nội quy, tinh thần tương thân tương ái và trách nhiệm với cộng đồng ngày càng được nâng cao. Nhà trường từng bước xây dựng được môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, nơi mỗi học sinh đều được lắng nghe, được tôn trọng và có cơ hội phát triển toàn diện.
Những kết quả đạt được đã góp phần củng cố niềm tin của học sinh đối với tổ chức Đoàn, tạo sự đồng thuận của phụ huynh và sự ghi nhận của cấp ủy, chính quyền địa phương đối với những đóng góp của tuổi trẻ nhà trường. Điều đó khẳng định rằng công tác dân vận không còn là những hoạt động mang tính thời điểm mà đã trở thành một phương thức giáo dục thường xuyên, bền vững, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đồng thời những thông điệp truyền đi chính là những minh chứng lan toả hình ảnh, uy tín và giá trị nhân văn của nhà trường.
Những bài học kinh nghiệm
Thực tiễn triển khai các mô hình "Dân vận khéo" tại Đoàn trường THPT Nguyễn Văn Huyên đã để lại nhiều bài học quý, có thể vận dụng trong công tác Đoàn và phong trào thanh niên ở các trường học.
Thứ nhất, phải luôn lấy học sinh làm trung tâm của mọi hoạt động. Mọi chủ trương, kế hoạch hay phong trào đều cần xuất phát từ nhu cầu chính đáng của học sinh, tạo điều kiện để các em được tham gia, được bày tỏ ý kiến và được khẳng định bản thân. Khi học sinh thực sự là chủ thể của hoạt động, các phong trào sẽ có sức sống và sức lan tỏa lâu dài.
Thứ hai, đội ngũ cán bộ Đoàn phải là những người gần gũi, gương mẫu và biết truyền cảm hứng. Công tác dân vận không thể thành công nếu chỉ dựa vào văn bản hay kế hoạch. Sự chân thành, trách nhiệm, tinh thần dấn thân của mỗi cán bộ Đoàn chính là yếu tố tạo dựng niềm tin, thu hút đoàn viên và kết nối tập thể.
Thứ ba, cần kết hợp hài hòa giữa chuyển đổi số và các hoạt động trực tiếp. Công nghệ giúp rút ngắn khoảng cách, tăng hiệu quả quản lý và tương tác; nhưng những cuộc gặp gỡ, những hoạt động trải nghiệm, những chương trình tình nguyện vẫn là môi trường quan trọng để giáo dục lý tưởng, bồi dưỡng kỹ năng và nuôi dưỡng những giá trị nhân văn cho học sinh.
Thứ tư, công tác dân vận chỉ đạt hiệu quả cao khi có sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, gia đình và địa phương. Mỗi lực lượng có một vai trò riêng, nhưng khi cùng chung mục tiêu vì sự phát triển của học sinh thì sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn và hạnh phúc.
Với mô hình “Dân vận khéo”, Đoàn trường THPT Nguyễn Văn Huyên hướng tới xây dựng một tổ chức Đoàn gần học sinh hơn, hiểu học sinh hơn và đồng hành với học sinh tốt hơn. Công nghệ có thể giúp chúng ta kết nối nhanh hơn, nhưng sự lắng nghe mới tạo nên những kết nối thật; sự tham gia mới tạo nên sức sống của phong trào và sự thay đổi tích cực của học sinh mới là kết quả cuối cùng mà mô hình hướng tới. Mỗi mô hình, mỗi hoạt động và mỗi việc làm thiết thực hôm nay sẽ tiếp tục gieo những hạt giống tốt đẹp vào tâm hồn học sinh, để từ đó hình thành một thế hệ thanh niên có lý tưởng, có tri thức, có khát vọng cống hiến và biết sống vì cộng đồng.
Bài dự thi Dân vận khéo của tác giả Trịnh Thị Hải Lân - Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, phường An Tường
