Ảnh: Cô Đàm Bích Ngọc, Bí thư Đoàn Trường THPT Nguyễn Văn Huyên tập huấn hoạt động Đoàn trên môi trường số.
Nguồn: Đoàn trường cung cấp
Đổi cách làm từ một bài toán kết nối
Trong một buổi tập huấn về hoạt động Đoàn trên môi trường số, phía sau cô Đàm Bích Ngọc là sơ đồ “Chuyển đổi số trong công tác Đoàn”. Hình ảnh ấy gợi đúng bài toán mà Đoàn trường phải giải: năm học 2025-2026, Trường THPT Nguyễn Văn Huyên có 38 chi đoàn học sinh, 1.727 học sinh, trong đó 1.317 em là đoàn viên. Với quy mô ấy, việc chuyển thông tin, lấy phản hồi hay theo dõi tiến độ công việc dễ phải đi qua nhiều khâu. Vấn đề không chỉ là làm nhanh hơn, mà còn là làm thế nào để học sinh không dừng ở vai trò người nhận thông báo, mà thực sự trở thành chủ thể của hoạt động Đoàn.
Cô giáo Đàm Bích Ngọc bước vào bài toán ấy từ một vị trí khá đặc biệt. Là giáo viên Tin học, Bí thư Đoàn trường, đồng thời tham gia các nhiệm vụ về ứng dụng khoa học, công nghệ, cơ sở dữ liệu và chuyển đổi số của ngành Giáo dục Tuyên Quang, cô nhìn công tác thanh niên từ hai phía: yêu cầu giáo dục, tập hợp, bồi dưỡng con người và tốc độ thay đổi rất nhanh của môi trường số.
“Khó khăn khi tổ chức hoạt động cho hơn 1.700 đoàn viên, thanh niên là thông tin và nhiệm vụ phải đi qua nhiều khâu. Có những việc mang tính cấp bách, cần phản hồi hoặc tổng hợp nhanh nhưng chưa thật sự thuận lợi. Trong khi đó, môi trường số phát triển, học sinh tiếp cận thông tin ngày càng nhanh và trực quan. Vì vậy, cách tổ chức hoạt động Đoàn cũng phải thay đổi”, cô Đàm Bích Ngọc chia sẻ.
Từ nhu cầu rất cụ thể ấy, hai mô hình “Ban Chấp hành Đoàn số” và “Chi đoàn số” được hình thành. Điểm khởi đầu không phải một hệ thống công nghệ phức tạp, mà là số hóa văn bản, kế hoạch; tổ chức lưu trữ hồ sơ; giao nhiệm vụ, trao đổi trực tuyến; theo dõi tiến độ công việc và tăng sự tham gia của đoàn viên, thanh niên trong quá trình xây dựng sản phẩm.
Đặt trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thực tiễn tại Trường THPT Nguyễn Văn Huyên cho thấy chuyển đổi số có thể bắt đầu từ những thay đổi rất cụ thể trong phương thức tổ chức và tương tác với người trẻ. Giá trị của công nghệ, vì thế, không nằm ở số lượng phần mềm được sử dụng, mà ở khả năng giải quyết đúng những vấn đề của tổ chức.
Khi học sinh trở thành chủ thể của hoạt động Đoàn
Theo số liệu tổng hợp trong sáng kiến “Ban Chấp hành Đoàn số”, năm học 2025-2026, 100% thành viên Ban Chấp hành sử dụng nền tảng số trong quản lý, điều hành và phối hợp công việc; trên 90% văn bản, kế hoạch, báo cáo được số hóa và xử lý trực tuyến. Hệ thống truyền thông của Đoàn trường xây dựng hơn 350 tin, bài, infographic và video, với tổng lượt tiếp cận trên các nền tảng số đạt hơn 500.000.
Những con số ấy mới phản ánh một phần thay đổi. Một kế hoạch được gửi nhanh hơn chưa chắc khiến học sinh tham gia tích cực hơn; một fanpage có nhiều lượt tiếp cận cũng chưa đồng nghĩa với thay đổi nhận thức. Mô hình chỉ thực sự có giá trị khi học sinh từ vị trí người nhận nhiệm vụ chuyển thành người tham gia kiến tạo hoạt động.
“Trước đây, mỗi kế hoạch hay sản phẩm truyền thông phải qua khá nhiều khâu. Từ khi Ban
Chấp hành Đoàn số được triển khai, nhiệm vụ của từng ban được phân công rõ, có mốc tiến độ, dễ theo dõi và kiểm soát. Các sản phẩm truyền thông do chính đoàn viên, thanh niên đề xuất ý tưởng và thực hiện: từ tìm hiểu thông tin, lựa chọn hình ảnh, xây dựng nội dung đến thiết kế. Tôi không làm thay, chỉ góp ý về nội dung, hình thức để các em tự chỉnh sửa”, cô Ngọc nói.
Sản phẩm “Bản tin thanh niên” là một ví dụ cho cách làm ấy. Học sinh tham gia từ khâu tìm kiếm thông tin, lựa chọn hình ảnh, xây dựng nội dung đến thiết kế; người phụ trách giữ vai trò góp ý, kiểm tra và để các em tự chỉnh sửa. Nhờ đó, một video, infographic hay nội dung sinh hoạt chi đoàn không còn là “việc được giao cho xong”, mà trở thành quá trình các em tự tìm hiểu, lựa chọn, thảo luận và chịu trách nhiệm với cách thể hiện của mình.
Đó cũng là ranh giới giữa số hóa thao tác và đổi mới phương thức. Công nghệ chỉ dừng ở công cụ nếu người trẻ vẫn đứng ngoài quá trình kiến tạo hoạt động. Khi được cùng làm, cùng sửa và cùng chịu trách nhiệm, môi trường số mới trở thành không gian rèn kỹ năng, tinh thần hợp tác và ý thức tập thể.
Ảnh: Giao diện sản phẩm “Bản tin thanh niên” của mô hình Ban Chấp hành Đoàn số
Nguồn: Đoàn trường cung cấp.
Để lý tưởng đến gần hơn với người trẻ
Câu hỏi khó hơn của công tác Đoàn trường học không phải làm thế nào để gửi thông tin nhanh hơn, mà là làm thế nào để lý tưởng, lịch sử và những vấn đề chính trị của đất nước bước vào đời sống tinh thần của học sinh 17-18 tuổi một cách tự nhiên, có suy nghĩ và có trải nghiệm.
Trong năm học 2025-2026, Đoàn trường tổ chức nhiều hoạt động chính trị hướng về Đại hội XIV của Đảng: lễ chào cờ trước phiên khai mạc Đại hội; phát động gửi thông điệp của tuổi trẻ; xây dựng video “Lời hiệu triệu trái tim”; tổ chức “Ngày Chủ nhật xanh” chào mừng Đại hội. 100% chi đoàn triển khai sinh hoạt theo chủ đề hằng tháng gắn với các sự kiện chính trị, lịch sử và văn hóa; bên cạnh đó là các cuộc thi trực tuyến, video số, diễn đàn, hoạt động về nguồn và sinh hoạt chuyên đề.
Ảnh: Tuổi trẻ Trường THPT Nguyễn Văn Huyên tham gia hoạt động chính trị, giáo dục lý tưởng hướng về Đại hội XIV của Đảng.
Nguồn: Đoàn trường cung cấp.
Không gian giáo dục chính trị còn được mở rộng qua cuộc thi “Tuổi trẻ Tuyên Quang sắt son niềm tin với Đảng”; 10 bài viết tham gia cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng được đăng tải trên cổng thông tin điện tử của Trung ương Đoàn. Nhưng giá trị của giáo dục chính trị không thể đo chỉ bằng số cuộc thi hay số lượng sản phẩm.
Câu chuyện của Âu Thu Trà, cựu Bí thư Chi đoàn 12C6, hiện học tại Đại học Kiểm sát, cho thấy một chuyển biến cụ thể. Khi còn học lớp 12 và vừa đủ tuổi tham gia bầu cử, Trà được giao thực hiện video “Lá phiếu tuổi 18” về quyền và trách nhiệm của một công dân trẻ trong lần đầu cầm lá phiếu.
“Ban đầu, với em, những nội dung về Đảng còn khá xa lạ. Nhưng khi trực tiếp tìm hiểu về quyền và trách nhiệm của công dân trong lần đầu đi bầu cử, em hiểu rằng mỗi lá phiếu cũng gắn với trách nhiệm của một công dân đối với xã hội. Trong quá trình thực hiện sản phẩm, cô Ngọc hướng dẫn em từ cách tìm hiểu thông tin đến xây dựng nội dung video. Chính việc được làm và tự chịu trách nhiệm với sản phẩm khiến em nhớ lâu hơn rất nhiều”, Âu Thu Trà chia sẻ.
Ảnh: Hình ảnh từ video “Lá phiếu tuổi 18” do Âu Thu Trà thực hiện
Nguồn: Kho tư liệu Đoàn trường.
Điều đáng chú ý không nằm ở một video hoàn thành đẹp đến đâu, mà ở quá trình một học sinh tự tìm hiểu vấn đề, tự lý giải và biến kiến thức thành thông điệp cho những người cùng lứa. Giáo dục lý tưởng chỉ thực sự có chiều sâu khi người trẻ bắt đầu tự hỏi: mình muốn trở thành người như thế nào, mình có thể làm gì cho tập thể, trách nhiệm của mình với cộng đồng ở đâu.
Từ môi trường rèn luyện đến 15 học sinh được kết nạp Đảng
Ở Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, công tác phát triển Đảng trong học sinh không bắt đầu từ ngày một học sinh đứng trước cờ Đảng. Nó bắt đầu sớm hơn, từ môi trường rèn luyện hằng ngày trong lớp học, trong chi đoàn, trong các hoạt động tập thể và những nhiệm vụ mà mỗi em được thử sức.
Năm học 2025-2026, Đoàn trường kết nạp 483 thanh niên ưu tú vào Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; 25 thanh niên ưu tú tham gia lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng. Ngày 19/5/2026, 15 học sinh được kết nạp vào Đảng. Đằng sau chuỗi số liệu 483 - 25 - 15 là quá trình rèn luyện, theo dõi, giao việc, phát hiện và bồi dưỡng những nhân tố tích cực.
“Trong quá trình tổ chức hoạt động, chúng tôi không chỉ nhìn vào kết quả mà quan sát sự trưởng thành của các em qua những việc rất cụ thể: có trách nhiệm với nhiệm vụ được giao hay không, có tinh thần tập thể hay không, khi gặp khó khăn có chủ động tìm cách giải quyết hay không, và đặc biệt là động cơ phấn đấu. Từ những cô cậu học trò còn rụt rè, các em dần tự tin hơn, chủ động hơn và không ngừng nỗ lực trong học tập, rèn luyện”, cô Đàm Bích Ngọc cho biết.
Tổ chức Đoàn vì thế là một môi trường quan trọng trong công tác tạo nguồn: nơi người trẻ được thử sức và những nhân tố tích cực được phát hiện. Tuy nhiên, cần nhìn đúng bản chất của kết quả này: chuyển đổi số không “tạo ra” đảng viên. Công nghệ mở thêm không gian tập hợp và rèn luyện; hoạt động Đoàn tạo môi trường trải nghiệm; còn việc xem xét, bồi dưỡng và kết nạp Đảng là một quy trình chặt chẽ dưới sự lãnh đạo của cấp ủy và trên hết là quá trình tự phấn đấu của từng học sinh.
Vì thế, con số 15 không nên được nhìn như một thành tích đứng riêng lẻ, mà là kết quả của cả một chuỗi công việc: tập hợp - giáo dục - giao việc - thử thách - phát hiện - bồi dưỡng - trưởng thành. Đây cũng là điểm làm rõ vai trò của tổ chức Đoàn trong tham gia xây dựng Đảng ngay từ trường phổ thông.
Theo đại diện Đảng bộ Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, điều đáng ghi nhận không chỉ nằm ở số lượng hoạt động, mà trước hết ở sự tiến bộ, trưởng thành của đoàn viên, thanh niên qua quá trình học tập, rèn luyện và tham gia công việc tập thể. Từ môi trường ấy, những nhân tố tích cực được phát hiện, bồi dưỡng và giới thiệu cho Đảng; việc 15 học sinh được kết nạp vào Đảng trong năm học 2025-2026 là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của quá trình tạo nguồn.
Ảnh: Học sinh Trường THPT Nguyễn Văn Huyên được kết nạp vào Đảng.
Nguồn: Đoàn trường cung cấp.
Những đảng viên trẻ mang hành trang vào giảng đường
Tháng 9 này, 15 học sinh ấy đã bước vào giảng đường đại học. Môi trường mới cũng trở thành một thước đo khác của công tác bồi dưỡng: những gì được hình thành ở thời THPT tiếp tục được gìn giữ và phát huy ra sao?
Trao đổi từ giảng đường Đại học Kiểm sát, Âu Thu Trà nhớ về ba năm ở Nguyễn Văn Huyên không chỉ bằng những giờ học, mà bằng quãng thời gian đảm nhiệm vai trò Bí thư Chi đoàn 12C6.
“Ba năm học ở Trường THPT Nguyễn Văn Huyên đã cho em nhiều hơn kiến thức. Khi tham gia công tác Đoàn với vai trò Bí thư Chi đoàn, em học được cách chủ động, biết lắng nghe và có trách nhiệm với tập thể. Những kỹ năng và tinh thần trách nhiệm ấy giúp em tự tin hơn khi tham gia các hoạt động chung ở môi trường đại học”, Âu Thu Trà nói.
Ở một giảng đường khác, Nhữ Thùy Chi, cựu lớp trưởng 12C6, hiện học tại Đại học Hà Nội, nhìn nhận việc được đứng trong hàng ngũ của Đảng như một điểm khởi đầu hơn là đích đến.
“Trở thành một đảng viên trẻ khi đã rời THPT không có nghĩa là mình đã hoàn thành một mục tiêu, mà là bắt đầu một trách nhiệm mới. Em sẽ tiếp tục giữ sự gương mẫu, có ý thức với việc học tập, rèn luyện và những việc mình tham gia ở môi trường mới. Điều em vẫn mang theo từ thời học sinh là tinh thần trách nhiệm với tập thể, sự chủ động trong công việc và ý thức hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao”, Nhữ Thùy Chi chia sẻ.
Ảnh: Nhữ Thùy Chi trong ngày nhập học tại Trường Đại học Hà Nội
Nguồn: Nhân vật cung cấp.
Ảnh: Âu Thu Trà trong ngày nhập học tại Trường Đại học Kiểm sát
Nguồn: Nhân vật cung cấp.
Hai câu chuyện không đại diện cho toàn bộ 15 học sinh, nhưng giúp con số ấy có khuôn mặt và hành trình. Lễ kết nạp không phải điểm kết thúc; đó là điểm bắt đầu của một quá trình tự rèn luyện dài hơn, ở những môi trường rộng hơn.
Công nghệ là phương tiện, bồi dưỡng con người mới là đích đến
Câu chuyện ở Trường THPT Nguyễn Văn Huyên cho thấy: trong công tác thanh niên, chuyển đổi số chỉ có giá trị khi gắn với con người. Một nền tảng có thể giúp giao việc nhanh hơn; một video có thể đưa thông điệp đi xa hơn; một sản phẩm số có thể tạo ra hàng nghìn lượt tiếp cận. Nhưng công nghệ không thể thay thế việc người thầy nhận ra sự thay đổi của một học sinh, hay thay những tháng ngày một đoàn viên tự rèn luyện. Phần việc cốt lõi của công tác xây dựng Đảng vẫn là bồi dưỡng con người.
Với cô Đàm Bích Ngọc, giá trị lớn hơn không nằm ở số kế hoạch được số hóa hay số lượt tiếp cận của fanpage, mà ở chỗ công nghệ được đặt đúng vị trí: giúp tổ chức Đoàn gần người trẻ hơn, tạo thêm cơ hội để các em được nói, được làm, được thử sức và được nhìn nhận qua chính quá trình trưởng thành của mình.
Từ những không gian số tưởng như rất mới, những giá trị căn cốt của công tác Đoàn vẫn tiếp tục được vun bồi: lý tưởng, trách nhiệm, khát vọng cống hiến và tinh thần sống vì tập thể. Mười lăm học sinh ấy giờ đã ở những giảng đường khác nhau. Những “hạt giống đỏ” đã rời mái trường nơi mình được phát hiện, bồi dưỡng; còn hành trình gieo những hạt giống mới tại Trường THPT Nguyễn Văn Huyên vẫn đang tiếp tục.
Bài dự thi Giải Búa liềm vàng - Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, phường An Tường
